2026 жылдың 16 қазанында мектебіміздің алғашқы директоры, Ұлы Отан соғысының қатысушысы, дарынды педагог және білім беру саласының көрнекті ұйымдастырушысы Алексей Карпович Новокшановтың туғанына 100 жыл толады.
Әр мектептің өз тарихы бар. Ол адамдардың тағдырынан, алғашқы қадамдардан, батыл шешімдерден, мұғалімдердің күнделікті еңбегінен және мектеп өз жолын табуға көмектесетін жүздеген балалардың тағдырынан құралады. Әрбір тарихтың бастауында тұрған тұлғалар болады. Біздің гимназиямыз үшін сондай тұлға Алексей Карпович Новокшанов болды.
Гимназияның мерейтойлық жылында, біз оның өткеніне ерекше ықыласпен көз жүгіртіп, жүріп өткен жолына алғыспен қарағанда, мекеменің алғашқы директорының есімі айрықша мәнге ие болады. Өйткені білім беру ұйымының тарихының артында әрдайым тұлға — оның мінезі, сенімі, жауапкершілігі мен өз ісіне деген сүйіспеншілігі тұрады.
Алексей Карпович Новокшанов 1926 жылы Алтай өлкесінің Хабары ауылында дүниеге келген. Оның жастық шағы соғыстың ауыр жылдарына тап келді. 1943 жылы ол Кеңес Армиясы қатарына шақырылып, 1945 жылға дейін Ұлы Отан соғысының майдандарында шайқасты.
Соғыстан кейін басқа да маңызды жол — білім беру арқылы адамдарға қызмет ету жолы басталды. 1947 жылы Алексей Карпович Павлодар қаласындағы № 11 мектепте тарих пәнінің мұғалімі болып жұмысқа кірісті. Онда он жыл бойы еңбек етіп, балаларға білім берді, өткенді түсінуге және бүгінгі күнді ұғынуға көмектесті. 1952 жылы ол педагогикалық қызметін тоқтатпастан, Омбы педагогикалық институтын сырттай бітірді.
Бұл фактілерден Алексей Карповичтің мінезінің көптеген қырлары көрінеді: еңбекқорлық, мақсаттылық, ішкі төзімділік және мұғалімдік кәсіпке деген терең құрмет.
1957 жылы Алексей Карповичке жаңадан ашылған, сол кездегі қаладағы ең үлкен — 920 оқушыға арналған № 3 мектепті басқару сеніп тапсырылды.
Бұл үлкен үміттер мен жаңа мүмкіндіктер кезеңі еді. Оның алдында тек үлкен мектептің жұмысын ұйымдастыру ғана емес, сонымен бірге ұжым қалыптастырып, оқу-тәрбие процесін жолға қою, болашақ жетістіктердің негізі болатын дәстүрлерді қалыптастыру міндеті тұрды.
Дәл осы жерде Алексей Карповичтің бастамашыл, ойлы әрі жауапты басшы ретіндегі таланты толық ашылды. Ол оқу және тәрбие жұмысын жоспарлауға үлкен көңіл бөліп, әрбір мектеп процесінің ұйымдасқандығы мен мұқият ойластырылуына ұмтылды.
Оның басшылығымен мектепте алғаш рет оқытудың кабинеттік жүйесі ұйымдастырылды — бұл сол кездегі білім беру тәжірибесін дамытудағы маңызды қадам еді.
Сенімді түрде айтуға болады: ол мектепті жай ғана басқарып қойған жоқ — ол оның мінезін қалыптастырды, даму бағытын айқындады, кез келген білім беру мекемесі үшін ерекше құнды болып табылатын еңбек мәдениеті мен жауапкершілік негіздерін қалады.
Бүгінде гимназияда балалар білім алуын, педагогтар жұмыс істеуін, жаңа идеялар мен жетістіктердің туындауын жалғастыруда. Уақыт өтеді, ұрпақтар, білім беру тәсілдері мен технологиялар өзгереді, бірақ ең бастысы өзгеріссіз қалады: оқушыға сапалы білім беруге, оның қабілеттерін ашуға және одан лайықты адам тәрбиелеуге ұмтылу. Біз алғашқы директор өзін арнаған істің жалғасын дәл осыдан көреміз.
1966 жылы Алексей Карповичтің ұйымдастырушылық қабілеті мен кәсіби қасиеттерін бағалай отырып, халыққа білім беру қалалық бөлімі оны меңгеруші лауазымына ұсынды.
Жаңа қызметте ол Павлодар қаласының білім беру жүйесін дамыту бағытындағы жұмысын жалғастырды. Маңызды бастамалардың бірі 1967 жылы өз жұмысын бастаған оқу-өндірістік комбинатын құру болды. Қала мектептерінің жоғары сынып оқушылары әртүрлі мамандықтармен танысуға мүмкіндік алды: токарь, фрезерлеуші, ағаш шебері, сызбашы, байланыс операторы, әрлеуші, тас қалаушы, «С» санатындағы жүргізуші және т.б. Оқытуға базалық кәсіпорындардың өндірістік оқыту шеберлері тартылды. Техникалық қауіпсіздікті сақтауға және оқушыларды практикалық қызметке дайындауға ерекше көңіл бөлінді. Бұл өте маңызды идея еді: білім тек білім беріп қана қоймай, жас адамға өмірде бағдар табуға, өз мүмкіндіктерін білуге, болашақ мамандықты саналы түрде таңдауға көмектесуі керек. Алексей Карповичтің бұл педагогикалық көзқарасы уақыт талаптарына сай, практикалық әрі болашаққа бағытталған еді.
Алексей Карпович Новокшановтың көпжылдық еңбегі жоғары мемлекеттік марапаттармен атап өтілді. Ол I дәрежелі Отан соғысы орденімен, «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. 1967 жылы оған «Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері» белгісі тапсырылса, 1977 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен «Қазақ КСР мектебінің еңбек сіңірген мұғалімі» құрметті атағы берілді. Осы марапаттардың артында ондаған жылдардағы адал еңбек, кәсіби талапшылдық, өз ісіне деген адалдық және өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеуге қосқан зор үлесі жатыр.
Бірақ ордендер мен атақтармен өлшеуге келмейтін тағы бір ерекше марапат бар. Бұл — адамдардың естелігі. Болашақты көре білген, өз мойнына жауапкершілік алып, білім беруді дамытуға жағдай жасаған басшы туралы естелік. Мектеп пен қала тарихында ісі әлі де өмір сүріп жатқан адам туралы естелік.
Бүгін, Алексей Карпович Новокшановтың туғанына жүз жыл толуын атап өте отырып, біз шын жүректен алғыс айта отырып гимназиямыздың қалыптасу кезеңіне шынайы алғысымызды білдіреміз.
Қазіргі оқушылар үшін оның өмірбаяны — батылдықтың, еңбекқорлықтың және өз ісіне адалдықтың үлгісі. Педагогтер үшін — ұстаздық мамандығына тән зор жауапкершілікті еске салу. Бүкіл гимназия қауымдастығы үшін — уақыт байланысын тағы бір рет сезіну және болашақ ұрпақ үшін берік іргетас қалайтын адамдардың қаншалықты маңызды екенін түсіну мүмкіндігі.
Гимназияның мерейтойлық жылында мектеп тарихы тек күндер мен оқиғалар ғана емес екенін түсінесің. Бұл ең алдымен адамдар, олардың идеялары, іс-әрекеттері мен еңбегі.
Біз алғашқы директор Алексей Карпович Новокшановты құрметпен еске аламыз және гимназиямыздың бастауында қаланған дәстүрлерді зор құрметпен жалғастырамыз.
Туған күнінен бастап 100 жыл. Ел тарихындағы тұтас бір дәуір. Адамдарға және білім беруге арналған үлкен өмір.
Гимназиямыздың тарихы басталған тұлға — Алексей Карпович Новокшановты шексіз алғыспен еске аламыз.
